در امر ترجمه، قوانینی وجود دارد که یک مترجم باید بداند لذا در این بخش آنچه که فکر میکنم لازم است یک مترجم انگلیسی به فارسی و یا فارسی به انگلیسی در زمینه ترجمه بداند، را در قالب خلاصه شده زیر آورده ام تا شاید از این طریق بتوانم کمکی به قشر مترجمان کرده باشم.

1- مترجم انگلیسی به فارسی و یا فارسی به انگلیسی اگر تمامی وقت خود را به ترجمه اختصاص دهد محکوم به بی سواد شدن و بی‌سواد ماندن خواهد بود. اگر مدت زمان نسبی ترجمة یک متن را شش ماه در نظر بگیریم معنی‌اش این خواهد بود که مترجم به ازای هر شش ماه تنها یک کتاب می‌خواند و این یعنی فاجعه. این فاجعه را از دو زاویه می‌توان بررسی کرد.

اول آن که در این مدت،دایره دانش مترجم تنها در حدود همان کتابی که در دست ترجمه دارد، باقی خواهد ماند. زیرا کار پرمشقت ترجمه وقتی و توانی برای مترجم باقی نمی‌گذارد که به مطالعه کتب دیگر بپردازد.

دوم آن که مترجم این فرصت را نخواهد یافت که کتاب‌های متنوع در باب موضوع ترجمه خود را بخواند و از میان چندین کتاب، بهترین را انتخاب کند. انتخاب بهترین کتاب از میان چندین کتاب نیز جز با مطالعة این چند کتاب میسر نخواهد بود. از دل مورد دوم فاجعه‌ای دیگر نمایان می‌شود: انس و الفت گرفتن با موضوع مورد ترجمه و خصوصاً زبان و بیان نویسنده زمانی میسر است که هم در باب آن موضوع به‌قدر کفایت مطالعه شود و هم ـ خصوصاً دربارة آثار ادبی ـ عمدة کارهای نویسنده خوانده شود تا با فضای فکری نویسنده و اصطلاح‌شناسی وی آشنایی و بلکه تسلط حاصل شود. با این وصف، مترجمی که صرفاً هر شش ماه یک کتاب می‌خواند چگونه می‌تواند به چنین بایسته‌هایی بپردازد؟
راهی نمی‌ماند جز این مترجم دست‌کم دوبرابر وقتی را که برای ترجمه اختصاص می‌دهد به امر مطالعه، خصوصاً در زمینة کاری خود اختصاص دهد و آن قدر به موضوع و کتابی که در دست ترجمه دارد تسلط بیابد که نکته‌ای مبهم و نامفهوم برایش باقی نماند. به بیان دیگر مطالعه، با عطف به زوایایی که در بالا به آنها اشاره شد، قسمت اعظم کوه یخی را تشکیل می‌دهد که زیر آب نهان است و خواننده آن را نمی بیند بلکه حاصل آن را می‌یابد. صورت خارجی ترجمه، همان نوک کوه یخی است که از آب سر برآورده است. پرواضح است که تا تودة عظیم یخ زیر آب نباشد آن نوک کوه بر سطح آب هویدا نمی‌شود. جز این هرچه باشد ماکت‌هایی از نوک کوه یخ‌اند که روی آب شناورند بی‌آنکه ریشه و بنیانی داشته باشند. و چه بسیارند چنین ماکت‌هایی در بازار آشفته‌ی ترجمه در ایران.
2- در بازار بی‌در و پیکر کتاب و ترجمه در ایران، فراوان‌اند ترجمه‌های نامفهوم و ناقص الخلقه‌ای که نه تنها صورت صحیح متن اصلی نیست و نه تنها سیمای درستی از نویسنده‌ی آن عرضه نمی‌کند که به شدت به شمّ فارسی نوجوانان و جوانان فارسی‌خوان لطمه می‌زنند. به این معنی که خوانندگان جوان – با مطالعه چنین نثرهایی - به‌تدریج قدرت تشخیص متن سالم از متن غیر سالم را از دست می‌دهند. بیماری در همین جا متوقف نمی‌شود بلکه بتدریج صورتهای غلط، نحو نادرست و نثر میان‌مایه و کم مایه، جایگزین فارسی سالم می‌شود. خواننده متن مغلوط و نامفهوم را می‌خواند ولی آن را درست و عادی! ارزیابی می‌کند. این از آن روست که شمّ فارسی این خواننده بتدریج و از فرط سروکار داشتن با متون نامفهوم و نادستورمند سلامت خود را از دست داده و نثر نامفهوم و ناسالم را معیار کار خود تشخیص داده است. از سوی دیگر، تولیدات این خواننده – اگر به مرحله تولید برسد – نیز در همین راستا خواهد بود. از کوزه همان برون تراود که در اوست.
این معضل در این جا هم خاتمه نمی‌یابد. خواننده بتدریج و از فرط خواندن و سروکار داشتن با چنین ترجمه‌ها و تالیفات نامفهومی، دچار عارضه‌ای می‌شود که می‌توان آن را توهّم فهمیدن نامید! به بیان دیگر، خواننده متن نامفهومی را می‌خواند، آن را نمی‌فهمد، ولی گمان می کند که آن را فهمیده است! و از آن جایی که نظام آموزشی ما قدرت تشخیص و شناسایی این عارضه را ندارد، این خوانندگان از مدرسه به دانشگاه و از کارشناسی به کارشناسی ارشد و بالاتر صعود می‌کنند. در این میان خود، استثناءها را جدا کنید. ولی کلیت هراس‌انگیزی شکل گرفته است که شمارشان رو به فزونی است.
این نثرهای نامفهوم و نادستورمند، از ترجمه‌ها زاده می شوند، در تالیفات نشو و نما می‌یابند و در کار نویسندگی جوانان به بلوغ و زایش مجدد می رسند.
شاید بی‌مناسبت نباشد سخنی از استاد ابوالحسن نجفی در همین باب نقل کنم که حدود 30 سال قبل این هشدار را داد، زمانی که فاجعه همچون امروز، بدین گستردگی و عمق نبود:
«در ایران، خاصه در میان نسل جوان، فراوان‌اند کسانی که کتاب نامفهومی را می‌خوانند و گمان می‌برند که آن را فهمیده‌اند. به عبارت دیگر، نمی‌فهمند که نمی‌فهمند. فاجعه اندیشه همین است و به گمان من باید آن را پدیده‌ی اجتماعی خطرناکی دانست.»

بازدید 7884 بار

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

فرم برآورد هزینه

  1. نام و نام خانوادگی*
    لطفا نام خود را وارد نمایید.
  2. ایمیل*
    لطفا ایمیل خود را وارد نمایید.
  3. تلفن*
    لطفا تلفن خود را وارد نمایید.
  4. بارگزاری متن
    اشکال در بارگزاری فایل
  5. حوزه متن
    Invalid Input
  6. تاریخ تحویل*
    تاریخ تحویل را وارد کنید.
  7. توضیحات
    Please let us know your message.
  8. کد امنیتی*
    Invalid Input

حاضرین در سایت

در حال حاضر 66 میهمان و یک عضو در حال بازدید از سایت هستند